วิเคราะห์ข้อมูลจากตาราง / กราฟ — แนวข้อสอบก.พ. ภาค ก พร้อมเฉลย

โจทย์หน้าตาแบบไหน

• ให้ตาราง 1 ตาราง เช่น ปริมาณหรือมูลค่าแยกตามรายการ ของปีก่อนกับปีหลัง พร้อมช่อง "อัตราการเปลี่ยนแปลง (ร้อยละ)" และแถว รวม
• บางช่องเป็น ? ต้องคิดเติมเองก่อนจึงจะตอบได้
• จากตารางเดียวถามหลายข้อคละชนิดกัน: รายการหนึ่งเป็นร้อยละเท่าไรของยอดรวม · ย้อนหาค่าปีก่อนจากอัตราการเปลี่ยนแปลง · อัตราส่วนระหว่างรายการ · ยอดรวมเปลี่ยนไปประมาณร้อยละเท่าไร · ข้อใดกล่าวไม่ถูกต้อง

สูตรที่ใช้แทบทุกข้อ

• อัตราการเปลี่ยนแปลง = (ปีหลัง − ปีก่อน) ÷ ปีก่อน × 100 ฐานคือปีก่อนเสมอ ค่าติดลบแปลว่าลดลง
• ย้อนหาปีก่อน = ปีหลัง ÷ (1 + อัตรา/100) เช่น ปีหลัง 55,000 เพิ่มขึ้นร้อยละ 10 ⇒ ปีก่อน = 55,000 ÷ 1.1 = 50,000 (ไม่ใช่ 55,000 × 0.9 = 49,500)
• ส่วนแบ่ง = รายการ ÷ ยอดรวมของปีเดียวกัน × 100 ตัวหารต้องเป็นแถวรวมของคอลัมน์ที่ถาม
• ช่องที่หายไป = ยอดรวม − ผลรวมของรายการที่เหลือ
• ร้อยละบวกกันไม่ได้ เช่น รายการ A จาก 100 เป็น 110 (เพิ่มร้อยละ 10) รายการ B จาก 400 เป็น 400 (ร้อยละ 0) ⇒ ยอดรวมจาก 500 เป็น 510 คือเพิ่มร้อยละ 2 ไม่ใช่ 10 และไม่ใช่ค่าเฉลี่ย 5

กับดักที่พลาดบ่อย

• อ่านผิดคอลัมน์หรือผิดแถว — ชี้หัวคอลัมน์ (ปีไหน) และชื่อแถวให้ตรงก่อนหยิบตัวเลข
• ตรวจข้อความไม่ครบ — ข้อ "ข้อใดไม่ถูกต้อง" ต้องเช็คให้ครบทั้ง 4 ตัวเลือก และจำไว้ว่ากำลังหาข้อที่ผิด
• ใช้ตัวหารผิด — ถามร้อยละของยอดรวมปีหลัง ก็ต้องหารด้วยยอดรวมปีหลัง ไม่ใช่ปีก่อน
• เอาร้อยละมาบวกกันตรง ๆ — ต้องกลับไปหาค่าจริง รวมค่าจริง แล้วค่อยคิดร้อยละใหม่
• ตอบส่วนเติมเต็ม — ถาม "ที่ไม่ใช่รายการนี้" หรือ "ส่วนที่เหลือ" ให้ขีดเส้นใต้ก่อนคิด
• ใช้ปีหลังเป็นฐาน — "เปลี่ยนแปลงจากปีก่อน" ตัวหารคือค่าปีก่อน
• เอาค่าใหม่ทั้งก้อนมาเทียบ — ตัวเศษของอัตราการเปลี่ยนแปลงคือส่วนที่เปลี่ยน (ใหม่ − เดิม) ไม่ใช่ค่าใหม่

เคล็ดทำให้ทันเวลา

• คำถามที่มีคำว่า "ประมาณ" หรือ "ใกล้เคียงที่สุด" ให้ปัดตัวเลขก่อนหาร เช่น 24,600 ÷ 198,700 ≈ 25 ÷ 200 = 0.125 คือราวร้อยละ 12 ถึง 13 (ค่าจริงประมาณ 12.4)
• ตัวเลือกมักห่างกันมาก ประมาณหลักแรกให้ถูกก็ตัดตัวเลือกได้เกือบหมด
• เติมช่อง ? เฉพาะเมื่อข้อนั้นต้องใช้ ไม่ต้องเติมทุกช่องตั้งแต่ต้น
• อัตราส่วนระหว่างรายการ ให้หารด้วยตัวที่เล็กที่สุดแล้วปัดเป็นจำนวนเต็มใกล้ ๆ ก่อนเทียบตัวเลือก