เงื่อนไขสัญลักษณ์ — แนวข้อสอบก.พ. ภาค ก พร้อมเฉลย
โจทย์ตัวอย่าง 2 ข้อ แนวละ 1 ข้อ เรียงจากง่ายไปยาก
· ในคลังของเรามีหัวข้อนี้ 123 ข้อ จาก 4 แนว
· ลองคิดคำตอบในใจก่อน แล้วค่อยกดดูเฉลย
สิ่งที่ต้องรู้เรื่องเงื่อนไขสัญลักษณ์
โจทย์หน้าตาแบบไหน
- ให้โซ่อสมการ 1–2 บรรทัด เช่น P > Q = R < S พร้อมบรรทัด "(ทุกตัวอักษรมีค่ามากกว่าศูนย์)" แล้วให้ข้อสรุป 2 ข้อ
- ตัวเลือกมี 4 แบบตายตัว: ข้อสรุปทั้งสองเป็นจริง · ทั้งสองเป็นเท็จ · ทั้งสองไม่แน่ชัด · ทั้งสองมีสถานะไม่เหมือนกัน
- โซ่มี 3 หน้าตา: โซ่มาตรฐาน · โซ่ที่มีสัมประสิทธิ์หรือค่าคงที่ (เช่น 2A, B + 3) · สองโซ่ที่ไม่มีตัวแปรร่วมกัน
ตัดสินข้อสรุปทีละข้อ
- จริง: เดินจากตัวหนึ่งไปอีกตัวได้ตลอดทาง และเครื่องหมายชี้ทางเดียวกันหมด
- เท็จ: เดินได้ตลอดทางเหมือนกัน แต่ผลที่พิสูจน์ได้ตรงข้ามกับข้อสรุป
- ไม่แน่ชัด: กลางทางมีเครื่องหมายสวนกัน หรือเดินไปไม่ถึงกันเลย
- เครื่องหมาย = คือสะพาน เดินผ่านได้โดยไม่เปลี่ยนทิศ
ตัวอย่าง จาก P > Q = R < S
| ข้อสรุป |
สถานะ |
เหตุผล |
| P > R |
จริง |
P > Q = R ทิศเดียวกันตลอด |
| S > Q |
จริง |
S > R = Q |
| R > P |
เท็จ |
พิสูจน์ได้แน่ว่า P > R |
| P > S |
ไม่แน่ชัด |
P > R < S สวนกันที่ R |
โซ่ที่มีสัมประสิทธิ์และค่าคงที่
- ใช้บรรทัด "มากกว่าศูนย์" ให้เป็นประโยชน์: X < 2X < 3X เสมอ ใช้เป็นสะพานเชื่อมได้
- A = 2B และ B > C ⇒ A > C จริง เพราะ A = 2B > B > C
- 2A = B > C ⇒ B > A จริง แต่ A กับ C ไม่แน่ชัด (A = 5, B = 10, C = 3 ได้ A > C · ถ้า C = 8 ได้ A < C)
- 2A > B ไม่ได้บอกว่า A > B: A = 3, B = 5 ก็ทำให้ 2A > B (6 > 5) ได้ แต่ A < B
- A = B + 3 ⇒ A > B จริง เพราะบวกของที่เป็นบวกเข้าไป
- วิธีดู: ลอกโซ่ใหม่เพื่อดูทิศล้วน ๆ ก่อน แล้วค่อยถามว่าสัมประสิทธิ์ "ช่วยดันไปทางเดียวกัน" หรือ "ขวางทาง"
กับดักที่พลาดบ่อย
- อ่านข้ามจุดที่เครื่องหมายสวนทาง โดยเฉพาะในโซ่ยาวที่มีสัมประสิทธิ์ปนอยู่
- คิดว่า = ตัดเส้นทาง ทั้งที่จริงเดินผ่านได้
- สับสนไม่แน่ชัดกับเท็จ: "พิสูจน์ไม่ได้" ไม่เท่ากับ "พิสูจน์ได้ว่าผิด"
- เดาความสัมพันธ์ของสองโซ่ที่ไม่เชื่อมกัน: K > L กับ M < N ไม่มีตัวแปรร่วม ⇒ K กับ N ไม่แน่ชัดทันที
- ลืมว่าทุกตัวเป็นบวก จึงเทียบ 2A กับ A ผิดทาง
เคล็ดทำให้ทันเวลา
- ถามก่อนเลยว่า "สองตัวในข้อสรุปอยู่โซ่เดียวกันไหม" ถ้าไม่ ตอบไม่แน่ชัดได้เลย
- จดสถานะเป็นตัวย่อ จ / ท / ม ของแต่ละข้อสรุป แล้วค่อยเลือกป้าย — ตัวย่อสองตัวไม่ตรงกันเมื่อไหร่ คือ "สถานะไม่เหมือนกัน" ทันที
โจทย์ตัวอย่าง
ข้อ 1
G < H = C
D > B > A < G
(ทุกตัวอักษรมีค่ามากกว่าศูนย์)
ข้อสรุปที่ 1: D > A
ข้อสรุปที่ 2: C > G
ก
ถ้าข้อสรุปทั้งสองเป็นจริง
ข
ถ้าข้อสรุปทั้งสองเป็นเท็จ
ค
ถ้าข้อสรุปทั้งสองไม่แน่ชัด
ง
ถ้าข้อสรุปทั้งสองมีสถานะไม่เหมือนกัน
ดูเฉลยและวิธีคิด
ตอบ ก ถ้าข้อสรุปทั้งสองเป็นจริง
1
แตกเงื่อนไขเป็นคู่ที่ติดกัน
อ่านโซ่ทีละคู่ที่อยู่ติดกัน จะได้ความสัมพันธ์ย่อยดังนี้
- G < H
- H = C
- D > B
- B > A
- A < G
2
ตรวจข้อสรุปที่ 1
"D > A" — เป็นจริง
ต้องแสดงให้ได้ว่า D มากกว่า A
ไล่โซ่: D > B ⇒ B > A
ต่อกันได้ตลอดสายโดยไม่มีเครื่องหมายสวนทาง
3
ตรวจข้อสรุปที่ 2
"C > G" — เป็นจริง
ต้องแสดงให้ได้ว่า C มากกว่า G
ไล่โซ่: C = H ⇒ H > G
ต่อกันได้ตลอดสายโดยไม่มีเครื่องหมายสวนทาง
4
เทียบสถานะสองบรรทัดแล้วเลือกป้าย
ข้อสรุปที่ 1 เป็นจริง · ข้อสรุปที่ 2 เป็นจริง ⇒ สถานะเหมือนกัน จึงตอบข้อ ก.
ถ้าตอบข้ออื่น คุณพลาดตรงไหน
ข · อ่านข้ามจุดที่เครื่องหมายสวนทาง
ยังไม่ใช่ — ทั้งสองบรรทัด ไล่โซ่แล้วออกมาตรงข้ามกับที่เข้าใจ ลองไล่ใหม่ทีละขั้นและดูหัวลูกศรของทุกเครื่องหมายให้ตรงทิศ
ค · คิดว่าเครื่องหมาย = ตัดเส้นทาง
ยังไม่ใช่ — ไม่แน่ชัด คือหาค่าที่ทำให้จริงก็ได้ หาค่าที่ทำให้เท็จก็ได้ จึงฟันธงไม่ลง แต่ที่นี่ ทั้งสองบรรทัด ไล่โซ่ได้ตลอดสาย จึงฟันธงได้ ไม่ใช่ไม่แน่ชัด
ง · อ่านข้ามจุดที่เครื่องหมายสวนทาง
ตัวเลือกนี้ใช้เมื่อสองบรรทัดอยู่คนละสถานะ แต่ที่นี่ทั้งคู่เป็นจริงเหมือนกัน ลองไล่ทีละบรรทัดแล้วเทียบสถานะกันดู
ข้อ 2
D = H > G > C
E < A < B
(ทุกตัวอักษรมีค่ามากกว่าศูนย์)
ข้อสรุปที่ 1: A = D
ข้อสรุปที่ 2: C > B
ก
ถ้าข้อสรุปทั้งสองเป็นจริง
ข
ถ้าข้อสรุปทั้งสองเป็นเท็จ
ค
ถ้าข้อสรุปทั้งสองไม่แน่ชัด
ง
ถ้าข้อสรุปทั้งสองมีสถานะไม่เหมือนกัน
ดูเฉลยและวิธีคิด
ตอบ ค ถ้าข้อสรุปทั้งสองไม่แน่ชัด
1
แตกเงื่อนไขเป็นคู่ที่ติดกัน
อ่านโซ่ทีละคู่ที่อยู่ติดกัน จะได้ความสัมพันธ์ย่อยดังนี้
- D = H
- H > G
- G > C
- E < A
- A < B
2
ตรวจข้อสรุปที่ 1
"A = D" — ไม่แน่ชัด
ลองแทนค่าที่ไม่ขัดกับเงื่อนไขเลยสองชุด แล้วได้ผลคนละอย่าง
- ชุดที่ทำให้จริง: A = 14 · D = 14
- ชุดที่ทำให้เท็จ: A = 4 · D = 16
เมื่อเป็นได้ทั้งสองแบบ จึงสรุปแน่ชัดไม่ได้
3
ตรวจข้อสรุปที่ 2
"C > B" — ไม่แน่ชัด
ลองแทนค่าที่ไม่ขัดกับเงื่อนไขเลยสองชุด แล้วได้ผลคนละอย่าง
- ชุดที่ทำให้จริง: B = 13 · C = 21
- ชุดที่ทำให้เท็จ: B = 13 · C = 8
เมื่อเป็นได้ทั้งสองแบบ จึงสรุปแน่ชัดไม่ได้
4
เทียบสถานะสองบรรทัดแล้วเลือกป้าย
ข้อสรุปที่ 1 ไม่แน่ชัด · ข้อสรุปที่ 2 ไม่แน่ชัด ⇒ สถานะเหมือนกัน จึงตอบข้อ ค.
ถ้าตอบข้ออื่น คุณพลาดตรงไหน
ก · เดาความสัมพันธ์ของตัวแปรที่เชื่อมกันไม่ถึง
ยังไม่ใช่ — ทั้งสองบรรทัด ไม่ได้เป็นจริงเสมอ · เป็นจริง ต้องจริงเมื่อแทนค่าที่เป็นไปได้ ทุกชุด ไม่ใช่แค่ชุดเดียว ถ้ายกค่าที่ทำให้ไม่จริงได้แม้ชุดเดียว ก็เรียกว่าเป็นจริงไม่ได้
ข · สับสน "ไม่แน่ชัด" กับ "เป็นเท็จ"
นี่คือจุดที่คนพลาดมากที่สุดของแนวนี้ — ทั้งสองบรรทัด ไม่ได้เท็จเสมอ · เป็นเท็จ ต้องเท็จในทุกชุดเช่นกัน การเจอค่าชุดหนึ่งที่ทำให้เท็จแล้วรีบสรุปว่าเท็จ คือการหยุดไล่เร็วเกินไป
ง · อ่านข้ามจุดที่เครื่องหมายสวนทาง
ตัวเลือกนี้ใช้เมื่อสองบรรทัดอยู่คนละสถานะ แต่ที่นี่ทั้งคู่ไม่แน่ชัดเหมือนกัน ลองไล่ทีละบรรทัดแล้วเทียบสถานะกันดู
หลุมที่คนพลาดบ่อยในเรื่องเงื่อนไขสัญลักษณ์
อ่านข้ามจุดที่เครื่องหมายสวนทาง
ลอกโซ่ออกมาเขียนใหม่โดยตัดสัมประสิทธิ์ออกก่อน เพื่อดูทิศทางล้วน ๆ
สับสน "ไม่แน่ชัด" กับ "เป็นเท็จ"
"พิสูจน์ไม่ได้" ไม่เท่ากับ "พิสูจน์ได้ว่าผิด" — เขียนแยกกันสองช่องเวลาฝึก
คิดว่าเครื่องหมาย = ตัดเส้นทาง
ปฏิบัติกับ = เหมือนสะพาน เดินผ่านได้โดยไม่เปลี่ยนทิศ
เดาความสัมพันธ์ของตัวแปรที่เชื่อมกันไม่ถึง
ก่อนตอบ ให้ตอบคำถามนี้ก่อน "มีตัวแปรตัวไหนที่อยู่ทั้งสองโซ่ไหม" ถ้าไม่มี = ไม่แน่ชัดทันที
คิดว่า ≥ ทำให้โซ่ขาด
ปฏิบัติกับ ≥ เหมือนลูกศรทิศเดียวกับ > ที่ "อาจยาวศูนย์" — ต่อโซ่ได้ตามปกติ แล้วค่อยดูตอนจบว่ามีขั้น > อยู่ในสายหรือไม่
ถือว่า ≥ ต่อ ≥ ได้ >
ก่อนสรุปว่า "มากกว่า" ให้หาขั้น > บนเส้นทางให้เจออย่างน้อยหนึ่งขั้น ถ้าเส้นทางมีแต่ ≥ กับ = ให้ลองแทนค่าทุกตัวเท่ากัน ถ้าไม่ขัดเงื่อนไข = ไม่แน่ชัด
อ่านเทคนิคเรื่องนี้
เจอข้อไหนเฉลยผิดหรือโจทย์กำกวม บอกเราได้ที่นี่
แนวข้อสอบหัวข้ออื่น
ความสามารถในการคิดวิเคราะห์
อุปมาอุปไมย · เงื่อนไขภาษา · สดมภ์ (เปรียบเทียบค่าสองสดมภ์) · นิยามเครื่องหมาย / โอเปอเรชัน · วิเคราะห์ข้อมูลจากตาราง / กราฟ · ระยะทาง - ความเร็ว · สมการ / ตัวแปร · ดอกเบี้ย · อนุกรมตัวเลข · ร้อยละ · สถิติ · โจทย์ปัญหา · อ่านจับใจความ / สรุปความ · เรียงลำดับประโยค
ภาษาอังกฤษ
บทสนทนา (Conversation) · การอ่าน (Reading Comprehension) · คำศัพท์ (Vocabulary)
ความรู้และลักษณะการเป็นข้าราชการที่ดี
ธรรมาภิบาลและการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี