ธรรมาภิบาลและการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี — แนวข้อสอบก.พ. ภาค ก พร้อมเฉลย

เป้าหมาย 7 ประการ กับ 7 หมวด

พ.ร.ฎ. ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546 (แก้ไขโดยฉบับที่ 2 พ.ศ. 2562) วางเป้าหมายไว้ในมาตรา 6 แล้วขยายทีละข้อในหมวด 2–8 ตามลำดับ

• ท่องเป็นคำหัว: สุข-สัมฤทธิ์-คุ้มค่า-ไม่เกินจำเป็น-ปรับปรุง-สะดวก-ประเมิน
• ถ้อยคำที่มาจากมาตราอื่น เช่น แนวทางในมาตรา 8 หรือความหมายของความคุ้มค่าในมาตรา 22 ไม่ใช่เป้าหมายตามมาตรา 6

ใครรับผิดชอบเรื่องอะไร

• "ส่วนราชการ" ตามมาตรา 4 ไม่รวม อปท. แต่มาตรา 52 ให้ อปท. ทำหลักเกณฑ์ของตนตามแนวทางนี้ อย่างน้อยเรื่องหมวด 5 และหมวด 7 โดยมหาดไทยช่วยดูแล
• องค์การมหาชนและรัฐวิสาหกิจต้องมีหลักเกณฑ์ตามแนวทางนี้เช่นกัน (ม.53)

ตัวเลขที่ต้องจำ

• 15 วัน ที่เจอบ่อย: แจ้งผลอนุญาต อนุมัติ หรือเห็นชอบให้ส่วนราชการที่ยื่นขอ (ม.24) · ตอบหนังสือสอบถาม หรือภายในเวลาที่กำหนดตาม ม.37 (ม.38) · ชี้แจงผู้ร้องเรียนที่เข้าใจกฎผิด (ม.42)
• แผนปฏิบัติราชการของส่วนราชการเป็น แผนห้าปี (ม.16 ฉบับแก้ 2562) ฉบับเดิมเป็นแผนสี่ปี
• ฉบับ 2562 ยกเลิกมาตรา 13–15 เรื่องแผนการบริหารราชการแผ่นดินและแผนนิติบัญญัติ

กับดักที่พลาดบ่อย

• ตัดข้อยกเว้นทิ้ง ตัวบทหลายมาตรามีคำว่า "โดยปกติ" "เว้นแต่" "เท่าที่จำเป็น" ตัวเลือกที่ใช้คำว่า "ทุกกรณี" หรือ "เสมอ" จึงมักผิด
• สั่งราชการ (ม.26) ต้องจำครบสามจังหวะ: สั่งด้วยวาจาได้เมื่อจำเป็น → ผู้รับคำสั่งบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร → ทำเสร็จแล้วบันทึกรายงานโดยอ้างคำสั่งนั้น
• เงียบเกินกำหนดไม่ใช่อนุมัติ ม.24 เอาผิดที่ "คน" คือถือว่าข้าราชการที่เกี่ยวข้องและหัวหน้าส่วนราชการประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงเมื่อเกิดความเสียหาย เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าล่าช้าไม่ใช่ความผิดของตน
• ความคุ้มค่าไม่ใช่แค่ตัวเงิน ม.22 รวมประโยชน์หรือผลเสียทางสังคมที่คำนวณเป็นตัวเงินไม่ได้ด้วย
• จัดซื้อไม่ต้องถือราคาต่ำสุดเสมอไป เมื่อวัตถุประสงค์ต้องคำนึงถึงคุณภาพและการดูแลรักษาเป็นสำคัญ (ม.23)
• ความลับเป็นข้อยกเว้น ม.43 ให้ถือว่าเปิดเผยเป็นปกติ กำหนดเป็นความลับได้เท่าที่จำเป็น