อุปมาอุปไมย — แนวข้อสอบ ก.พ. ภาค ก พร้อมเฉลย
โจทย์ตัวอย่าง 5 ข้อ แนวละ 1 ข้อ เรียงจากง่ายไปยาก
· ในคลังของเรามีหัวข้อนี้ 12 ข้อ จาก 7 แนว
· ลองคิดคำตอบในใจก่อน แล้วค่อยกดดูเฉลย
ข้อ 1
ความสัมพันธ์ในชุดคำว่า โรงพยาบาล : แพทย์ เหมือนกับความสัมพันธ์ในคู่ใดต่อไปนี้
ก
ห้องสมุด : นักอ่าน
ข
บรรณารักษ์ : ห้องสมุด
ค
โรงเรียน : นักเรียน
ง
ศาล : ผู้พิพากษา
ดูเฉลยและวิธีคิด
ตอบ ง ศาล : ผู้พิพากษา
1
วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของคู่โจทย์
พิจารณาความสัมพันธ์ของ "โรงพยาบาล : แพทย์" โรงพยาบาลคือสถานที่ทำงานหลัก และแพทย์คือผู้ปฏิบัติงานหลักในสถานที่นั้น ความสัมพันธ์คือ สถานที่ทำงานหลัก : ผู้ปฏิบัติงานหลัก
ได้ ความสัมพันธ์: สถานที่ทำงานหลัก : ผู้ปฏิบัติงานหลัก
2
ตรวจสอบตัวเลือกแต่ละข้อ
- ก. ห้องสมุด : นักอ่าน คือ สถานที่ : ผู้มาใช้บริการ
- ข. บรรณารักษ์ : ห้องสมุด คือ ผู้ปฏิบัติงานหลัก : สถานที่ทำงานหลัก (กลับทิศ)
- ค. โรงเรียน : นักเรียน คือ สถานที่ : ผู้มาใช้บริการ
- ง. ศาล : ผู้พิพากษา คือ สถานที่ทำงานหลัก : ผู้ปฏิบัติงานหลัก
ได้ ตัวเลือก ง มีความสัมพันธ์และทิศทางตรงกับคู่โจทย์
ถ้าตอบข้ออื่น คุณพลาดตรงไหน
ก · เลือกคนรองแทนคนหลักของสถานที่
ความสัมพันธ์นี้คือ สถานที่ : ผู้มาใช้บริการ (หรือผู้รับบริการ) ซึ่งไม่ตรงกับความสัมพันธ์ในคู่โจทย์ที่ต้องการ สถานที่ทำงานหลัก : ผู้ปฏิบัติงานหลัก ผู้ที่เลือกข้อนี้อาจสับสนระหว่างผู้ปฏิบัติงานหลักกับผู้ที่มาใช้บริการสถานที่นั้น
ข · สลับทิศความสัมพันธ์
ความสัมพันธ์นี้เรียงกลับด้านจากคู่โจทย์ คู่โจทย์คือ สถานที่ทำงานหลัก : ผู้ปฏิบัติงานหลัก แต่ตัวเลือกนี้เป็น ผู้ปฏิบัติงานหลัก : สถานที่ทำงานหลัก ผู้ที่เลือกข้อนี้จับความสัมพันธ์ได้ถูกต้องแต่สลับทิศทาง
ค · เลือกคนรองแทนคนหลักของสถานที่
ความสัมพันธ์นี้คือ สถานที่ : ผู้ที่มาเรียนรู้/รับการศึกษา ซึ่งไม่ตรงกับความสัมพันธ์ในคู่โจทย์ที่ต้องการ สถานที่ทำงานหลัก : ผู้ปฏิบัติงานหลัก นักเรียนเป็นผู้ใช้บริการหลักของโรงเรียน ไม่ใช่ผู้ปฏิบัติงานหลักเช่นเดียวกับครู
ข้อ 2
คู่คำใดมีความสัมพันธ์ตรงกับคู่คำที่กำหนด โดยคงลำดับความสัมพันธ์จากคำหน้าไปคำหลัง
ดึงยางรัดให้ตึง : ยางรัดยืด :: ? : ?
ก
กระดาษขาด : ฉีกกระดาษ
ข
กดฟองน้ำให้แบน : ฟองน้ำยุบ
ค
รับประทานอาหารเช้าเสร็จ : ออกเดินทางไปทำงาน
ง
ฝึกพิมพ์สัมผัส : ได้รับการเลื่อนตำแหน่ง
ดูเฉลยและวิธีคิด
ตอบ ข กดฟองน้ำให้แบน : ฟองน้ำยุบ
1
ความสัมพันธ์ของคู่คำที่กำหนด
การดึงยางรัดให้ตึงทำให้ยางรัดยืดโดยตรง จึงอ่านจากการกระทำไปยังผลที่เกิดขึ้น
ได้ เหตุ : ผลทางกายภาพที่เกิดโดยตรง
2
คู่คำที่มีความสัมพันธ์ตรงกัน
การกดฟองน้ำให้แบนทำให้ฟองน้ำยุบโดยตรง ทั้งชนิดของความสัมพันธ์และทิศทางตรงกับคู่โจทย์
ได้ กดฟองน้ำให้แบน : ฟองน้ำยุบ
ถ้าตอบข้ออื่น คุณพลาดตรงไหน
ก · เกิดก่อน-หลัง ≠ เป็นเหตุเป็นผล
แนวย่อยเหตุ : ผลที่ตามมา
การฉีกกระดาษเป็นเหตุให้กระดาษขาด แต่ตัวเลือกเรียงผลไว้หน้าและเหตุไว้หลัง จึงเป็นผล : เหตุ ซึ่งกลับทิศจากคู่โจทย์ที่เรียงการดึงก่อนการยืด
ค · เกิดก่อน-หลัง ≠ เป็นเหตุเป็นผล
แนวย่อยเหตุ : ผลที่ตามมา
การรับประทานอาหารเช้าเสร็จกับการออกเดินทางไปทำงานเป็นกิจกรรมที่เรียงตามเวลา การรับประทานอาหารไม่ได้ทำให้การออกเดินทางเกิดขึ้นโดยตรง จึงไม่ใช่เหตุ : ผลโดยตรงอย่างการดึงยางรัดแล้วทำให้ยางรัดยืด
ง · เกิดก่อน-หลัง ≠ เป็นเหตุเป็นผล
แนวย่อยเหตุ : ผลที่ตามมา
จากการฝึกพิมพ์สัมผัสไปถึงการเลื่อนตำแหน่งยังมีขั้นเรื่องทักษะ ผลงาน และการประเมินของหน่วยงาน การเลื่อนตำแหน่งจึงไม่ใช่ผลโดยตรงของการฝึก แตกต่างจากการยืดของยางรัดที่เกิดจากการดึงทันที
ข้อ 3
เปียก : ชุ่มโชก :: ข้อใดมีความสัมพันธ์เช่นเดียวกัน
ก
ร้อน : พัดลม
ข
ดู : มอง
ค
วิ่ง : เดิน
ง
ไม่พอใจ : โกรธจัด
ดูเฉลยและวิธีคิด
ตอบ ง ไม่พอใจ : โกรธจัด
1
วิเคราะห์ความสัมพันธ์ของคู่โจทย์
พิจารณาคำว่า "เปียก" และ "ชุ่มโชก"
- "เปียก" หมายถึง มีน้ำหรือของเหลวติดอยู่ตามผิวหรือเนื้อ
- "ชุ่มโชก" หมายถึง เปียกอย่างทั่วถึง เปียกมาก
ได้ ความสัมพันธ์คือ ระดับความเข้มข้นที่เพิ่มขึ้น จากน้อยไปมาก (เปียก → ชุ่มโชก) บนแกนความเปียก.
2
พิจารณาตัวเลือกแต่ละข้อ
- ก. ร้อน : พัดลม: "ร้อน" คืออุณหภูมิสูง ส่วน "พัดลม" คือเครื่องใช้ไฟฟ้าที่ให้ลม
- ข. ดู : มอง: "ดู" คือใช้สายตาพิจารณา ส่วน "มอง" คือใช้สายตาจับจ้อง
- ค. วิ่ง : เดิน: "วิ่ง" คือเคลื่อนที่เร็ว ส่วน "เดิน" คือเคลื่อนที่ด้วยก้าวขาปกติ
- ง. ไม่พอใจ : โกรธจัด: "ไม่พอใจ" คือความรู้สึกไม่ถูกใจ ส่วน "โกรธจัด" คือความรู้สึกโกรธที่รุนแรงมาก
ได้ แต่ละตัวเลือกมีความสัมพันธ์ต่างกัน
3
เปรียบเทียบความสัมพันธ์
เมื่อเปรียบเทียบกับความสัมพันธ์จากน้อยไปมากของคู่โจทย์ (เปียก → ชุ่มโชก):
- ก. ร้อน : พัดลม: เป็นความสัมพันธ์แบบปัญหาและวิธีแก้ปัญหา (ร้อนทำให้ใช้พัดลม) ไม่ใช่การไล่ระดับความเข้ม
- ข. ดู : มอง: เป็นคำไวพจน์หรือคำที่มีความหมายใกล้เคียงกัน ไม่ใช่การไล่ระดับความเข้ม
- ค. วิ่ง : เดิน: เป็นความสัมพันธ์จากมากไปน้อย (เร็ว → ช้า) หรือเป็นการกระทำที่สลับทิศทาง ซึ่งสลับลำดับกับคู่โจทย์
- ง. ไม่พอใจ : โกรธจัด: มีความสัมพันธ์จากน้อยไปมากเช่นกัน (ไม่พอใจ → โกรธจัด) บนแกนความรู้สึกโกรธ
ได้ ตัวเลือก ง ตรงกับความสัมพันธ์ของคู่โจทย์
ถ้าตอบข้ออื่น คุณพลาดตรงไหน
ก · ใช้ "เจอด้วยกันบ่อย" แทนความสัมพันธ์จริง
ความสัมพันธ์คือ ระดับความเข้มจากน้อยไปมาก บนแกนความเปียก.
- ร้อน : พัดลม: คู่นี้เป็นความสัมพันธ์แบบปัญหาและวิธีแก้ปัญหา (เมื่อร้อนจึงใช้พัดลมช่วยบรรเทา) ไม่ใช่การไล่ระดับความเข้มของสภาวะใดสภาวะหนึ่ง.
ข · ไวพจน์ระดับเท่ากัน
ความสัมพันธ์คือ ระดับความเข้มจากน้อยไปมาก บนแกนความเปียก.
- ดู : มอง: สองคำนี้เป็นคำไวพจน์ที่มีความหมายใกล้เคียงกันมากและอยู่ในระดับความเข้มของการรับรู้ที่เท่ากัน ไม่ได้แสดงการไล่ระดับความเข้มจากน้อยไปมาก.
ค · เรียงระดับกลับด้าน
ความสัมพันธ์คือ ระดับความเข้มจากน้อยไปมาก บนแกนความเปียก.
- วิ่ง : เดิน: คู่นี้เป็นลำดับการเคลื่อนที่จากเร็วไปช้า (วิ่ง → เดิน) ซึ่งเป็นการเรียงลำดับกลับด้านจากที่คู่โจทย์ต้องการ (น้อยไปมาก) และเป็นการเปลี่ยนแปลงลักษณะการกระทำ ไม่ใช่การเพิ่มระดับความเข้ม.
ข้อ 4
จงเลือกคู่คำที่มีความสัมพันธ์เช่นเดียวกับคู่คำที่กำหนดให้
ถั่วเหลือง : เต้าหู้ :: ? : ?
ก
น้ำปลา : ปลา
ข
นม : โยเกิร์ต
ค
กะทิ : น้ำมะพร้าว
ง
เกลือ : ต้มยำ
ดูเฉลยและวิธีคิด
ตอบ ข นม : โยเกิร์ต
1
ตั้งชื่อความสัมพันธ์ของคู่โจทย์
เต้าหู้ทำมาจากถั่วเหลือง คำแรกเป็นวัตถุดิบ คำหลังเป็นผลผลิตที่แปรรูปแล้ว
ได้ วัตถุดิบ กับ สิ่งที่แปรรูปได้จากวัตถุดิบนั้น เรียงวัตถุดิบมาก่อน
2
ทดสอบตัวเลือกด้วยประโยค "เอา ก. ไปทำเป็น ข. ได้"
เอาน้ำปลาไปทำเป็นปลา ไม่ได้ (กลับด้าน) · เอานมไปทำเป็นโยเกิร์ต ได้ · เอากะทิไปทำเป็นน้ำมะพร้าว ไม่ได้ (แค่มาจากมะพร้าวเหมือนกัน) · เอาเกลือไปทำเป็นต้มยำ ไม่ได้ (เป็นแค่เครื่องปรุง)
ได้ ผ่านการทดสอบเพียงคู่เดียวคือ นม : โยเกิร์ต
3
คู่ที่เข้าเกณฑ์ครบ
นม : โยเกิร์ต เป็นการแปรรูปจริงและทิศทางตรงกับโจทย์
ได้ นม : โยเกิร์ต
ถ้าตอบข้ออื่น คุณพลาดตรงไหน
ก · สลับทิศความสัมพันธ์
ความสัมพันธ์คือ วัตถุดิบ กับ สิ่งที่แปรรูปได้จากวัตถุดิบนั้น คู่นี้เป็นวัตถุดิบกับผลผลิตจริง เพราะน้ำปลาทำจากปลา แต่เรียงกลับด้านเป็นผลผลิตมาก่อนวัตถุดิบ ในขณะที่คู่โจทย์เรียงวัตถุดิบมาก่อน ทิศทางจึงไม่ตรงกัน
ค · มาจากแหล่งเดียวกัน ≠ แปรรูปจากกัน
ความสัมพันธ์คือ วัตถุดิบ กับ สิ่งที่แปรรูปได้จากวัตถุดิบนั้น กะทิและน้ำมะพร้าวได้จากมะพร้าวเหมือนกัน แต่ไม่มีอันไหนทำมาจากอีกอัน กะทิคั้นจากเนื้อมะพร้าว ส่วนน้ำมะพร้าวอยู่ในลูกอยู่แล้ว จึงเป็นของสองอย่างที่มาจากแหล่งเดียวกัน ไม่ใช่การแปรรูป
ง · ใช้ "เจอด้วยกันบ่อย" แทนความสัมพันธ์จริง
ความสัมพันธ์คือ วัตถุดิบ กับ สิ่งที่แปรรูปได้จากวัตถุดิบนั้น เกลือเป็นเครื่องปรุงที่ใส่ในต้มยำจริง แต่เป็นเพียงส่วนผสมปริมาณน้อยที่ใส่ในอาหารแทบทุกชนิด ไม่ใช่วัตถุดิบหลักที่ถูกแปรรูปเป็นต้มยำ พูดว่า "เอาเกลือไปทำเป็นต้มยำ" ไม่ได้
ข้อ 5
เมื่อพิจารณาการใช้งานตามหน้าที่หลักและลำดับคำ คู่คำใดมีความสัมพันธ์ตรงกับคู่คำที่กำหนด
เครื่องเล่นแผ่นเสียง : แผ่นเสียง :: ? : ?
ก
หนังสือ : โคมไฟอ่านหนังสือ
ข
เครื่องเล่นแผ่นเสียง : แจกันประดับห้อง
ค
เครื่องเล่นแผ่นเสียง : จานหมุนของเครื่องเล่นแผ่นเสียง
ง
เครื่องฉายสไลด์ : แผ่นสไลด์
ดูเฉลยและวิธีคิด
ตอบ ง เครื่องฉายสไลด์ : แผ่นสไลด์
1
ความสัมพันธ์ของคู่คำที่กำหนด
การเล่นเสียงจากแผ่นใช้ทั้งเครื่องเล่นและแผ่นเสียงที่นำมาเล่นร่วมกัน คำหน้าเป็นอุปกรณ์และคำหลังเป็นสื่อที่แยกจากตัวเครื่อง
ได้ สิ่งที่ใช้ร่วมกันระดับขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้ โดยเรียงอุปกรณ์ : สื่อ
2
คู่คำที่มีความสัมพันธ์ตรงกัน
การฉายภาพจากแผ่นสไลด์ใช้ทั้งเครื่องฉายและแผ่นสไลด์ จึงตรงทั้งระดับความจำเป็น การเป็นสิ่งแยกกัน และลำดับอุปกรณ์ก่อนสื่อ
ได้ เครื่องฉายสไลด์ : แผ่นสไลด์
ถ้าตอบข้ออื่น คุณพลาดตรงไหน
ก · ไม่แยกระดับ "ขาดได้" กับ "ขาดไม่ได้"
คู่โจทย์อยู่ระดับขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้สำหรับการเล่นเสียงจากแผ่น แต่หนังสือกับโคมไฟอยู่ระดับขาดอย่างใดอย่างหนึ่งได้ เพราะอ่านหนังสือด้วยแสงอื่นได้และโคมไฟส่องงานอื่นได้ อีกทั้งตัวเลือกเรียงสิ่งที่อ่าน : อุปกรณ์ช่วยอ่าน กลับด้านจากอุปกรณ์ : สื่อในคู่โจทย์
ข · ไม่แยกระดับ "ขาดได้" กับ "ขาดไม่ได้"
เครื่องเล่นแผ่นเสียงกับแจกันประดับห้องเป็นสิ่งที่วางอยู่บริเวณเดียวกันได้ แต่แจกันไม่มีหน้าที่ร่วมในการเล่นเสียง ระดับความจำเป็นจึงไม่ตรงกับคู่โจทย์ที่ขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้สำหรับการเล่นเสียงจากแผ่น การพบร่วมสถานที่ไม่ใช่ความสัมพันธ์อุปกรณ์กับสื่อที่ใช้ร่วมกัน
ค · สับสนกับความสัมพันธ์ส่วน-ทั้งหมด
จานหมุนเป็นชิ้นส่วนที่ประกอบอยู่ในเครื่องเล่นแผ่นเสียง จึงเป็นความสัมพันธ์ทั้งหมด : ส่วนประกอบ แม้จานหมุนจำเป็นต่อการทำงาน แต่ไม่ใช่สิ่งสองชิ้นแยกจากกันที่นำมาใช้ร่วมกันระดับขาดอย่างใดอย่างหนึ่งไม่ได้อย่างเครื่องเล่นกับแผ่นเสียง
หลุมที่คนพลาดบ่อยในเรื่องอุปมาอุปไมย
ใช้ "เจอด้วยกันบ่อย" แทนความสัมพันธ์จริง
ตั้งชื่อความสัมพันธ์ของคู่โจทย์ให้ได้เป็นคำก่อน แล้วค่อยดูตัวเลือก ถ้าตั้งชื่อไม่ได้ แปลว่ายังไม่เข้าใจโจทย์ อย่าเพิ่งเลือก
เกิดก่อน-หลัง ≠ เป็นเหตุเป็นผล
ทดสอบด้วยประโยค "ถ้าไม่มี ก. แล้ว ข. จะไม่เกิด" ถ้าประโยคนี้ไม่จริง แปลว่าเป็นแค่ลำดับเวลา ไม่ใช่เหตุผล
สลับทิศความสัมพันธ์
อ่านคู่โจทย์เป็นประโยคเต็มก่อนเสมอ เช่น "กบ ใช้ ไสไม้" แล้วเอาประโยคเดียวกัน ไปทาบกับตัวเลือก ถ้าอ่านแล้วต้องสลับคำ = ตัวเลือกนั้นผิด
ไม่แยกระดับ "ขาดได้" กับ "ขาดไม่ได้"
ถามว่า "ถ้ามีแค่อย่างเดียว ยังใช้งานได้ไหม" กับทั้งคู่โจทย์และตัวเลือก คำตอบต้องเหมือนกัน
ตรงข้ามผิดชนิด
ถามตัวเองว่า "มีสถานะกลางระหว่างสองคำนี้ได้ไหม" ถ้าคู่โจทย์ตอบว่าไม่ได้ คำตอบก็ต้องตอบว่าไม่ได้เหมือนกัน
ไวพจน์ระดับเท่ากัน
ถามว่า "คำที่สองแรงกว่าคำแรกจริงไหม" ถ้าสลับคำแล้วประโยคยังฟังดูเหมือนเดิม แปลว่าเป็นไวพจน์ ไม่ใช่ระดับ
เจอข้อไหนเฉลยผิดหรือโจทย์กำกวม บอกเราได้ที่นี่
แนวข้อสอบหัวข้ออื่น
ความสามารถในการคิดวิเคราะห์
เงื่อนไขสัญลักษณ์ · เงื่อนไขภาษา · สดมภ์ (เปรียบเทียบค่าสองสดมภ์) · นิยามเครื่องหมาย / โอเปอเรชัน · วิเคราะห์ข้อมูลจากตาราง / กราฟ · ระยะทาง - ความเร็ว · สมการ / ตัวแปร · ดอกเบี้ย · อนุกรมตัวเลข · ร้อยละ · สถิติ · โจทย์ปัญหา · อ่านจับใจความ / สรุปความ · เรียงลำดับประโยค
ภาษาอังกฤษ
บทสนทนา (Conversation) · การอ่าน (Reading Comprehension) · คำศัพท์ (Vocabulary)
ความรู้และลักษณะการเป็นข้าราชการที่ดี
ธรรมาภิบาลและการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี